پلی آکریل آمید یا PAM یکی از مهم ترین پلیمرهای محلول در آب است که در سال های اخیر به یکی از حیاتی ترین مواد کمکی در صنایع آب و فاضلاب، نفت و گاز، کاغذسازی، معدن و کشاورزی تبدیل شده است. این ماده با داشتن قدرت لخته سازی و انعقاد بسیار بالا، توانسته بسیاری از چالش های صنایع را در حوزه تصفیه، افزایش راندمان، کاهش هزینه ها و بهبود کیفیت خروجی ها حل کند.
پلی آکریل آمید چیست؟
پلی آکریل آمید یک پلیمر سنتزی محلول در آب است که از مونومر آکریل آمید تولید می شود. این ماده به دلیل توانایی بی نظیر در لخته سازی ذرات ریز و کلوئیدی، سال هاست که در صنعت تصفیه به عنوان قوی ترین فلوکولانت شناخته می شود. پودر پلی آکریل آمید معمولاً سفید رنگ بوده و در تماس با آب، بسته به وزن مولکولی و نوع بار الکتریکی، ساختاری ژله ای ایجاد می کند که باعث تجمع ذرات معلق و ته نشینی سریع آنها می شود. از نظر شیمیایی، پلی آکریل آمید ساختار خطی یا شاخه دار دارد و می تواند به صورت آنیونی (A-PAM)، کاتیونی (C-PAM) یا نانیونی (N-PAM) تولید شود. هر کدام از این انواع، برای کاربردهای مشخصی طراحی شده اند.
ویژگی های فیزیکی و شیمیایی پلی آکریل آمید
پلی آکریل آمید یکی از پرکاربردترین پلیمرهای صنعتی در تصفیه آب، حفاری، کاغذسازی و صنایع معدنی است. عملکرد این ماده تا حد زیادی به ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آن وابسته است؛ ویژگی هایی که تعیین می کنند پلیمر چگونه در آب حل شود، چه نوع ذراتی را جذب کند، چگونه لخته سازی انجام دهد و در چه شرایطی بیشترین کارایی را داشته باشد. شناخت این خصوصیات کمک می کند تا مناسب ترین نوع پلی آکریل آمید برای هر کاربرد انتخاب شود و راندمان فرایند به بالاترین سطح برسد.
ویژگی های فیزیکی پلی آکریل آمید
- حالت فیزیکی: پلی آکریل آمید معمولاً به صورت پودر سفید یا کرم روشن عرضه می شود و در برخی گریدها به شکل گرانول یا امولسیون مایع نیز تولید می شود.
- حلالیت در آب: این ماده کاملاً محلول در آب است و حتی در غلظت های بسیار پایین نیز محلول هایی با ویسکوزیته بالا تشکیل می دهد. در روغن و حلال های آلی نامحلول است.
- رنگ و بو: ظاهر آن سفید یا شیری و بدون بو است و به عنوان ماده ای خنثی شناخته می شود.
- ویسکوزیته محلول: محلول های تهیه شده از PAM دارای ویسکوزیته بالا هستند. این ویسکوزیته با وزن مولکولی و غلظت محلول ارتباط مستقیم دارد.
- وزن مولکولی بالا: پلی آکریل آمید وزن مولکولی بسیار بالایی دارد (۵ تا ۲۵ میلیون دالتون) که عامل اصلی قدرت لخته سازی و ایجاد پلی فلوک های مستحکم است.
- پایداری در برابر حرارت: این ماده تا حدود ۸۰ تا ۹۰ درجه سانتی گراد پایدار است و در دماهای خیلی بالا ممکن است دچار تجزیه شود.
- pH محلول: محلول PAM معمولاً pH خنثی دارد، یعنی بین ۶ تا ۸، که آن را برای کاربردهای مختلف مناسب می کند.
- ظرفیت جذب آب: پلی آکریل آمید به ویژه در ساختارهای کراسلینک شده، توان جذب آب بسیار بالایی دارد و می تواند مقدار زیادی آب را در خود نگه دارد.
- ظاهر سبک و پودری: پودر PAM بسیار سبک است و به راحتی پخش می شود، به همین دلیل هنگام مصرف باید از سیستم مکش یا ماسک مناسب استفاده شود.
- پایداری در انبار: در محیط خشک و ظروف دربسته تا دو سال یا بیشتر بدون افت کیفیت قابل نگهداری است و نسبت به رطوبت و نور مستقیم حساس است.
ویژگی های شیمیایی پلی آکریل آمید
- ماهیت باردار: پلی آکریل آمید می تواند آنیونی، کاتیونی یا نانیونی باشد. این بار الکتریکی تعیین می کند که در تصفیه آب، چه نوع ذرات معلق را بهتر جذب و لخته سازی کند.
- پایداری شیمیایی بالا: این ماده در بسیاری از محیط های شیمیایی پایدار است و با اکثر مواد معمولی واکنش نمی دهد. همین ویژگی آن را برای کاربردهای طولانی مدت مناسب می کند.
- واکنش پذیری پایین: به صورت کلی ماده ای کم واکنش است؛ یعنی به سادگی با مواد دیگر ترکیب نمی شود. فقط در شرایط سخت مانند دمای بالا یا pH خیلی اسیدی و قلیایی دچار تجزیه یا تغییر ساختار می شود.
- مقاومت در برابر اسیدها و بازهای ضعیف: پلی آکریل آمید در محیط هایی با اسید یا باز خفیف عملکرد خوبی دارد و خاصیت لخته سازی آن تغییر نمی کند. در محیط بسیار اسیدی یا بسیار قلیایی دچار افت کارایی می شود.
- مقاومت مناسب در برابر کلر و مواد ضدعفونی کننده: در برابر کلر آزاد و بسیاری از مواد گندزدا پایدار است و ساختار خود را از دست نمی دهد، مگر در غلظت های خیلی بالا یا تماس طولانی.
- حساسیت به اکسیدکننده های قوی: در برابر مواد اکسیدکننده قوی مثل پرمنگنات ها حساس است و این ترکیبات ممکن است زنجیره های پلیمری آن را تخریب کنند.
- قابلیت تشکیل پل پلیمری: یکی از مهم ترین ویژگی های شیمیایی PAM توانایی آن در چسباندن ذرات ریز معلق به یکدیگر است. این عملکرد باعث می شود ذرات معلق سریع ته نشین شوند.
- توانایی برهم کنش با یون های فلزی: می تواند با برخی فلزات سنگین یا یون های چندظرفیتی وارد واکنش سطحی شود و این ویژگی باعث بهبود لخته سازی در آب های آلوده به فلزات می شود.
- پایداری در برابر نمک ها و سختی آب: وجود نمک، مواد معدنی یا آب سخت تأثیر قابل توجهی بر کارایی PAM نمی گذارد؛ به همین دلیل برای تصفیه آب صنعتی و شهری مناسب است.
- تمایل به هیدرولیز در شرایط شدید: در دماهای بالا یا pHهای بسیار شدید ممکن است ساختارش تغییر کند. این تغییر معمولاً باعث افزایش بار منفی و کاهش کیفیت لخته سازی می شود.
- سمیت پایین: خود پلی آکریل آمید بی خطر و غیرسمی است. تنها نکته مهم کنترل مقدار مونومر باقی مانده در محصول صنعتی است که در محصولات استاندارد بسیار ناچیز است.
نحوه تولید پلی آکریل آمید
پلی آکریل آمید معمولاً از طریق پلیمریزاسیون مونومر آکریل آمید تولید می شود و این فرایند به گونه ای طراحی شده که محصول نهایی دارای وزن مولکولی بالا، پایداری مناسب و درصد بسیار پایین مونومر باقیمانده باشد. در مرحله نخست، آکریل آمید در آب حل شده و یک محلول یکنواخت به دست می آید. سپس با افزودن آغازگرهای پلیمریزاسیون، زنجیره های پلیمری شروع به تشکیل و رشد می کنند. کنترل دقیق دما، غلظت محلول، نوع آغازگر و میزان اکسیژن موجود در محیط در این مرحله بسیار حیاتی است؛ زیرا این عوامل تعیین می کنند محصول نهایی چه وزنی داشته باشد و آیا برای کاربردهایی مانند تصفیه آب یا حفاری مناسب است یا خیر.
پس از تشکیل زنجیره های پلیمری، محصول اولیه بسته به نوع تولید می تواند به شکل ژل، پودر یا امولسیون درآید. اگر هدف تولید پلی آکریل آمید پودری باشد، ژل حاصل خشک، آسیاب و دانه بندی می شود تا پودری سبک و قابل حل در آب به دست آید. در تولید نوع امولسیونی، پلیمر در یک سیستم روغنی-آبی تثبیت می شود و به صورت مایع عرضه می گردد. در نهایت، محصول از نظر مقدار مونومر باقیمانده، ویسکوزیته، دانسیته و بار الکتریکی کنترل کیفیت می شود تا مطابق استانداردهای صنعتی به بازار ارائه شود. این فرایند دقیق و کنترل شده باعث تولید پلی آکریل آمید با عملکرد پایدار و کارایی بالا در صنایع مختلف می شود.
کاربردهای پلی آکریل آمید در صنایع مختلف
- تصفیه آب و فاضلاب: پلی آکریل آمید با لخته سازی و تجمع ذرات ریز، سرعت ته نشینی را افزایش می دهد و برای تصفیه آب شهری، فاضلاب صنعتی و همچنین تصفیه آب برج خنک کننده کاربرد دارد.
- تصفیه پساب صنایع نفت و گاز: به عنوان کمک لخته ساز در حذف روغن، گریس و جامدات معلق استفاده می شود و کارایی سیستم های جداسازی را افزایش می دهد.
- سیالات حفاری نفت و گاز: به عنوان افزایش دهنده ویسکوزیته، خروج بهتر کنده های حفاری را ممکن می کند و پایداری دیواره چاه را بهبود می دهد.
- فرایند ازدیاد برداشت نفت: در تزریق پلیمر، گرانروی آب را افزایش می دهد تا جریان سیال داخل مخزن کنترل شده و برداشت نفت افزایش یابد.
- صنعت کاغذسازی: باعث بهبود آب گیری، افزایش استحکام کاغذ و کنترل ذرات ریز در خمیر کاغذ می شود و کیفیت ورق نهایی را بالا می برد.
- معدن و فرآوری مواد معدنی: برای ته نشینی لجن، جداسازی مواد جامد از دوغاب، شفاف سازی محلول و بهبود کارایی فلوتاسیون استفاده می شود.
- کشاورزی: نسخه کراسلینک شده PAM آب را ذخیره کرده و به تدریج آزاد می کند، مصرف آب را کاهش می دهد و کیفیت خاک را بهبود می بخشد.
- نساجی و رنگرزی: در آهاردهی نخ، کنترل ویسکوزیته و بهبود یکنواختی رنگ کاربرد دارد و کیفیت فرآیند تولید پارچه را ارتقا می دهد.
- کاربردهای عمرانی و کنترل فرسایش: برای تثبیت خاک، جلوگیری از ریزش ذرات ریزدانه و کنترل فرسایش در پروژه های کشاورزی، سدسازی، تونل سازی و راهسازی استفاده می شود.
- صنایع شوینده و پلیمری: به عنوان غلیظ کننده و پایدارکننده در فرمولاسیون مواد شوینده و برخی پلیمرهای صنعتی به کار می رود.
مزایای پلی آکریل آمید
- قدرت لخته سازی بسیار بالا: به سرعت ذرات ریز و کلوئیدی را به هم متصل می کند و راندمان ته نشینی را به طور چشمگیر افزایش می دهد.
- کارایی عالی در غلظت های پایین: مقادیر بسیار کم PAM نتیجه مؤثر ایجاد می کند و مصرف مواد شیمیایی را کاهش می دهد.
- قابلیت حل شدن کامل در آب: در انواع آب (سرد، گرم، شور) قابل حل است و در سیستم های مختلف تصفیه قابل استفاده می باشد.
- تنوع بالا در بار مولکولی و یونی: در انواع آنیونی، کاتیونی و غیر یونی موجود است و برای کاربردهای مختلف قابل انتخاب و تنظیم است.
- افزایش ویسکوزیته محلول ها: باعث کنترل جریان سیالات، خروج بهتر ذرات و افزایش کارایی در حفاری و فرآیندهای صنعتی می شود.
- بهبود کیفیت آب خروجی: کدورت، مواد معلق و آلودگی ها را کاهش داده و شفافیت آب را تا حد زیادی افزایش می دهد.
- سازگاری با انواع مواد شیمیایی: با کمک لخته سازها، فلزات سنگین، املاح و انواع نمک ها عملکرد خوبی دارد.
- کاهش مصرف انرژی در فرآیندها: ته نشینی سریع تر و فیلتر شدن بهتر، زمان و انرژی مورد نیاز برای تصفیه را کاهش می دهد.
- پایداری حرارتی و شیمیایی مناسب: در شرایط سخت صنعتی مانند فشار بالا، حرارت و محیط های شیمیایی مختلف پایدار است.
- کاهش آلودگی محیطی: در صورت استفاده صحیح، جایگزین مناسبی برای بسیاری از مواد شیمیایی آلاینده در تصفیه آب است.
- قابلیت استفاده در صنایع مختلف: از نفت و گاز تا کشاورزی، معدن، کاغذسازی، نساجی و شوینده ها کاربرد دارد و ماده ای بسیار چندمنظوره محسوب می شود.
انواع پلی آکریل آمید
انواع مختلف پلی آکریل آمید با توجه به بار الکتریکی، وزن مولکولی و شکل فیزیکی که دارند، برای کاربردهای صنعتی متفاوتی طراحی شده اند. هر نوع از این پلیمر کارکرد ویژه ای در فرآیندهای لخته سازی، ته نشینی، تصفیه آب، حفاری، کشاورزی یا صنایع شیمیایی دارد. شناخت دقیق تفاوت های آن ها کمک می کند تا بهترین گزینه بر اساس نوع پساب، شرایط فرایند و نیاز صنعتی انتخاب شود و بالاترین کارایی با کمترین مصرف مواد به دست آید.
پلی آکریل آمید آنیونی
این نوع پلی آکریل آمید دارای بار منفی است و به دلیل خاصیت جذب ذرات با بار مثبت، در فرآیندهای لخته سازی بسیار مؤثر عمل می کند. عملکرد آن بر پایه ایجاد پل های بلند پلیمری بین ذرات ریز آلودگی است که در نهایت منجر به تشکیل فلوک های بزرگ و جدا شدن سریع مواد جامد از مایع می شود. پلی آکریل آمید آنیونی بیشتر در تصفیه پساب های صنعتی سنگین مانند کارخانجات فولاد، معادن، کارخانه های تولید سیمان، شست وشوی زغال سنگ و تصفیه آب های سطحی مورد استفاده قرار می گیرد. از ویژگی های مهم آن می توان به مقاومت بالا در برابر املاح زیاد و قدرت ته نشینی فوق العاده اشاره کرد.
پلی آکریل آمید کاتیونی
پلی آکریل آمید کاتیونی دارای بار مثبت است و برای جذب ذرات و آلودگی هایی با بار منفی طراحی شده است. این نوع به ویژه در آبگیری لجن های آلی کاربرد فراوان دارد و از توان بالایی برای کاهش حجم لجن برخوردار است. عملکرد آن در فیلترپرس ها و سانتریفیوژها بسیار مؤثر بوده و سبب افزایش سرعت آبگیری و کاهش مصرف انرژی می شود. بیشترین کاربرد این نوع در تصفیه خانه های شهری، صنایع غذایی، کاغذسازی، دارویی و فرآیندهای آلی دیده می شود. علاوه بر این، خاصیت پلی الکترولیتی آن باعث می شود با مواد آلی مختلف واکنش مناسبی داشته و پیوندهای پایداری ایجاد کند.
پلی آکریل آمید غیر یونی
نوع غیر یونی بدون بار الکتریکی است و به همین دلیل در محیط هایی با تغییرات شدید pH یا ترکیب پیچیده و نامشخص پساب، پایداری بسیار بالایی دارد. این نوع معمولاً برای فرآیندهایی به کار می رود که هدف بیشتر افزایش ویسکوزیته، کاهش اصطکاک یا کنترل رفتار سیالات باشد. پلی آکریل آمید غیر یونی مقاومت بالایی در برابر محیط های شیمیایی سخت دارد و در صنایع نفت، حفاری، نساجی و رنگرزی مورد استفاده قرار می گیرد. در تصفیه پساب های حساس که تعادل یونی مشخصی وجود ندارد، بهترین گزینه محسوب می شود زیرا عملکرد آن مستقل از بار الکتریکی ذرات است.
پلی آکریل آمید امفوتری
این نوع خاص از پلی آکریل آمید دارای هر دو نوع بار مثبت و منفی در ساختار مولکولی خود است. چنین ترکیبی موجب می شود که بتواند در محیط هایی با ترکیب آلودگی های مختلف، اعم از آلی و معدنی، به شکل بسیار کارآمد عمل کند. امفوتری PAM دارای پایداری شیمیایی عالی در گستره وسیع pH است و قادر است ذرات با هر نوع بار الکتریکی را لخته کند. از این نوع معمولاً در تصفیه خانه های صنعتی سنگین، صنایع پتروشیمی، رنگ سازی و دارویی استفاده می شود؛ جایی که ترکیب پساب بسیار پیچیده و متغیر است. همچنین در سیستم هایی که شوک ناگهانی بار آلودگی رخ می دهد، عملکرد آن پایدارتر از انواع دیگر است.
مخازن مناسب برای ذخیره و نگهداری محلول پلی آکریل آمید
مناسب ترین جنس برای ساخت مخازن نگهداری محلول پلی آکریل آمید، مخازنی هستند که از پلیمرهای مقاوم در برابر خوردگی ساخته شده باشند. مخازن پلی اتیلن با چگالی بالا (HDPE) و مخازن پلی پروپیلن (PP) بیشترین سازگاری را با پلی آکریل آمید دارند، زیرا این مواد هیچ گونه واکنش شیمیایی با محلول PAM ایجاد نمی کنند و سطح داخلی آن ها به گونه ای است که از چسبندگی و تجمع پلیمر جلوگیری می کند. علاوه بر این، مقاومت بالای این مخازن در برابر مواد شیمیایی و pHهای مختلف باعث می شود محلول در طول زمان کیفیت خود را حفظ کند.
در کنار این دو جنس، مخازن فایبرگلاس تقویت شده (FRP) نیز عملکرد بسیار خوبی دارند، زیرا هم در برابر محیط های شیمیایی مقاوم هستند و هم سطحی صاف و پایدار برای نگهداری محلول ایجاد می کنند. استفاده از مخازن استیل ضدزنگ تنها زمانی توصیه می شود که از گریدهای کاملاً مقاوم مانند استیل 316L استفاده شده باشد و سطح داخلی مخزن صیقلی و بدون زبری باشد؛ زیرا هرگونه ناصافی می تواند باعث گیرکردن پلیمر، تشکیل رسوب و کاهش راندمان محلول شود. مخازن استیل گرید پایین تر مانند 304 یا مخازن فلزی معمولی به هیچ وجه مناسب نیستند، زیرا احتمال واکنش پذیری، خوردگی و ایجاد رسوبات در تماس با پلی آکریل آمید وجود دارد.
نحوه استفاده و دوز مصرفی پلی آکریل آمید
پلی آکریل آمید معمولاً به صورت پودر یا امولسیون عرضه می شود و پیش از استفاده باید به محلول آبی تبدیل شود. برای این کار ابتدا مقدار مشخصی از پودر پلی آکریل آمید به تدریج در آب تمیز و در حال هم زدن اضافه می شود تا از تشکیل کلوخه جلوگیری شود. سرعت هم زدن باید ملایم باشد، زیرا هم زدن شدید می تواند باعث شکسته شدن زنجیره های پلیمری و کاهش کارایی ماده شود. معمولاً محلول با غلظتی در حدود 0.05 تا 0.5 درصد تهیه می شود و پس از حل شدن کامل، برای مدتی در مخزن ذخیره مواد شیمیایی نگهداری می شود تا پلیمر کاملاً هیدراته شده و آماده استفاده گردد.
پس از آماده شدن محلول، پلی آکریل آمید به جریان آب یا پساب در واحدهای تصفیه تزریق می شود. این تزریق معمولاً در بخش اختلاط سریع یا قبل از حوضچه های ته نشینی انجام می گیرد تا پلیمر بتواند ذرات معلق را به یکدیگر متصل کرده و فلوک های بزرگ تری تشکیل دهد. در این حالت ذرات جامد سریع تر ته نشین شده و جداسازی آن ها از آب آسان تر می شود. در سیستم های صنعتی، تزریق محلول اغلب توسط پمپ های دوزینگ انجام می شود تا مقدار مصرف به صورت دقیق و کنترل شده تنظیم شود.
میزان مصرف پلی آکریل آمید به عوامل مختلفی مانند نوع پلیمر (آنیونی، کاتیونی یا غیر یونی)، غلظت ذرات معلق، نوع پساب، pH محیط و شرایط فرآیند بستگی دارد. به طور معمول دوز مصرفی در تصفیه آب و پساب بین حدود 0.1 تا 10 میلی گرم در لیتر متغیر است، اما در برخی صنایع مانند معادن یا آبگیری لجن ممکن است مقدار مصرف کمی بیشتر باشد. برای دستیابی به بهترین عملکرد، معمولاً آزمایش جار تست (Jar Test) انجام می شود تا دوز بهینه مشخص گردد. این آزمایش کمک می کند مقدار دقیق پلیمر تعیین شود و از مصرف بیش از حد یا ناکافی ماده جلوگیری شود، زیرا دوز نامناسب می تواند باعث کاهش راندمان لخته سازی شود.
قیمت پلی آکریل آمید
قیمت پلی آکریل آمید در بازار ایران به نوع پلیمر، کیفیت، برند و شرایط واردات بستگی دارد، اما به طور کلی این ماده معمولاً در بازه ای حدود 3 تا 7 دلار به ازای هر کیلوگرم در بازار جهانی معامله می شود. با در نظر گرفتن هزینه های واردات، حمل ونقل و نرخ ارز، قیمت آن در بازار ایران معمولاً در حدود 250 هزار تا 700 هزار تومان برای هر کیلوگرم (برای خریدهای صنعتی و کیسه های 25 کیلوگرمی) متغیر است. پلی آکریل آمید آنیونی معمولاً ارزان تر است، در حالی که انواع کاتیونی یا محصولات با وزن مولکولی بالا و برندهای اروپایی یا کره ای قیمت بیشتری دارند. به طور کلی عوامل موثر بر قیمت پلی آکریل آمید شامل موارد زیر می باشد.
- نوع پلیمر: قیمت پلی آکریل آمید بسته به نوع بار الکتریکی آن متفاوت است. معمولاً پلیمرهای کاتیونی به دلیل فرآیند تولید پیچیده تر و کاربردهای تخصصی، قیمت بالاتری نسبت به نوع آنیونی و غیر یونی دارند.
- درجه وزن مولکولی: پلیمرهای با وزن مولکولی بسیار بالا یا فوق العاده بالا قیمت بیشتری دارند، زیرا تولید آن ها دشوارتر است و در بسیاری از کاربردها راندمان بالاتری ارائه می دهند.
- درجه یونیته یا میزان بار: میزان بار سطحی پلیمر یکی از پارامترهای کلیدی است. محصولات با درصد بار دقیق و کنترل شده معمولاً گران تر هستند زیرا تولیدشان نیازمند کنترل شدید واکنش پلیمریزاسیون است.
- حالت فیزیکی محصول: پلی آکریل آمید پودری معمولاً ارزان تر است، در حالی که امولسیون ها به دلیل افزودنی های پایدارکننده و فرایند تولید خاص، قیمت بالاتری دارند.
- درصد خلوص و کیفیت محصول: محصولات با خلوص بالا، ناچسب بودن ذرات، دانه بندی یکنواخت و سرعت انحلال بهتر قیمت بیشتری دارند. این تفاوت بیشتر در محصولات چینی، کره ای، آمریکایی و اروپایی قابل مشاهده است.
- برند و کشور سازنده: محصولات تولید شده در آمریکا، اروپا و ژاپن معمولاً گران تر هستند. برندهای چینی ارزان ترند اما دامنه کیفیت بین آن ها بسیار گسترده است.
- نوسانات نرخ ارز: به دلیل وارداتی بودن بخش عمده پلی آکریل آمید، تغییر نرخ دلار یا یوان تأثیر مستقیم بر قیمت نهایی دارد.
- هزینه حمل ونقل و واردات: هزینه حمل دریایی، بیمه، انبارداری و هزینه های گمرکی می تواند قیمت نهایی را افزایش یا کاهش دهد.
- میزان سفارش: خرید عمده یا تناژی باعث کاهش قیمت می شود، در حالی که سفارشات کوچک معمولاً هزینه بیشتری به همراه دارند.
- نوع بسته بندی و شرایط نگهداری: محصولاتی که در بسته بندی های مخصوص ضد رطوبت، کیسه های چندلایه یا بشکه های فلزی عرضه می شوند قیمت بالاتری دارند زیرا حساسیت ماده به رطوبت نیازمند بسته بندی باکیفیت تر است.