الزامات بهره برداری و ایمنی در دیگ بخار

دیگ بخار یکی از مهم ترین تجهیزات تولید انرژی حرارتی در صنایع مختلف از جمله صنایع غذایی، دارویی، نساجی، پتروشیمی، نیروگاه ها و بسیاری از واحدهای تولیدی است. این تجهیز با تولید بخار تحت فشار، نقش کلیدی در فرآیندهای صنعتی ایفا می کند. با این حال، به دلیل کارکرد در فشار و دمای بالا، هرگونه خطا در بهره برداری، نگهداری یا بازرسی آن می تواند منجر به بروز حوادث جبران ناپذیر، خسارات مالی سنگین و حتی تهدید جان کارکنان شود. بهره برداری ایمن از دیگ بخار تنها به نصب صحیح تجهیزات محدود نمی شود، بلکه مجموعه ای از اقدامات شامل کنترل شرایط کاری، پایش تجهیزات ایمنی، آموزش اپراتورها، نگهداری پیشگیرانه و رعایت دستورالعمل های بهره برداری را در بر می گیرد. رعایت این الزامات علاوه بر افزایش ایمنی، موجب افزایش راندمان، کاهش هزینه های تعمیرات و افزایش طول عمر تجهیزات خواهد شد.

دلایل اهمیت رعایت الزامات ایمنی در دیگ بخار

رعایت الزامات ایمنی در دیگ بخار نقش مهمی در جلوگیری از حوادث، افزایش بهره وری و کاهش هزینه های عملیاتی دارد. از آنجا که این تجهیزات در فشار و دمای بالا کار می کنند، هرگونه نقص یا اشتباه در بهره برداری می تواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.

• جلوگیری از انفجار و حوادث خطرناک: دیگ بخار انرژی زیادی را به صورت بخار تحت فشار ذخیره می کند. افزایش فشار یا کاهش سطح آب می تواند موجب آسیب به تجهیزات و بروز حوادث جدی شود. رعایت اصول ایمنی خطر وقوع این حوادث را کاهش می دهد.
• حفظ ایمنی کارکنان: نشتی بخار، خرابی تجهیزات یا انفجار می تواند سلامت اپراتورها و کارکنان را تهدید کند. استفاده از تجهیزات ایمنی و رعایت دستورالعمل های بهره برداری، محیط کاری ایمن تری ایجاد می کند.
• جلوگیری از توقف خط تولید: خرابی دیگ بخار می تواند باعث توقف فرآیندهای تولیدی شود. بازرسی و نگهداری منظم از بروز مشکلات ناگهانی جلوگیری کرده و پایداری تولید را افزایش می دهد.
• کاهش هزینه های تعمیرات: رسوب گذاری، خوردگی و خرابی قطعات معمولاً نتیجه بی توجهی به اصول نگهداری است. رعایت الزامات ایمنی در دیگ بخار موجب کاهش خرابی ها و هزینه های تعمیرات می شود.
• افزایش راندمان سیستم: کنترل صحیح شرایط کاری، کیفیت آب و عملکرد تجهیزات باعث بهبود انتقال حرارت و کاهش مصرف سوخت شده و موجب افزایش راندمان دیگ بخار می شود.
• افزایش طول عمر تجهیزات: نگهداری اصولی و بهره برداری صحیح از فرسودگی زودهنگام تجهیزات جلوگیری کرده و عمر مفید دیگ بخار و تجهیزات جانبی را افزایش می دهد.
• رعایت الزامات قانونی: بسیاری از واحدهای صنعتی موظف به رعایت استانداردها و دستورالعمل های ایمنی هستند. اجرای این الزامات از بروز مشکلات حقوقی و بیمه ای جلوگیری می کند.
• حفاظت از محیط زیست: عملکرد صحیح دیگ بخار موجب کاهش مصرف سوخت و انتشار آلاینده ها شده و اثرات زیست محیطی فعالیت های صنعتی را کاهش می دهد.

مهم ترین خطرات در بهره برداری از دیگ بخار

دیگ بخار به دلیل کارکرد در فشار و دمای بالا، یکی از تجهیزات حساس صنعتی محسوب می شود. عدم رعایت اصول بهره برداری و نگهداری می تواند خطرات جدی برای تجهیزات و کارکنان ایجاد کند. آشنایی با این خطرات، اولین گام در پیشگیری از حوادث و افزایش ایمنی سیستم است.

• افزایش بیش از حد فشار: افزایش فشار داخل دیگ بخار معمولاً در اثر خرابی تجهیزات کنترلی یا عملکرد نامناسب شیر اطمینان رخ می دهد. در صورت کنترل نشدن این شرایط، احتمال آسیب به تجهیزات و بروز حوادث جدی وجود خواهد داشت.
• کاهش سطح آب: کاهش سطح آب یکی از خطرناک ترین مشکلات در دیگ بخار است. در این شرایط سطوح حرارتی بدون پوشش آب باقی مانده و دمای فلز به شدت افزایش می یابد که می تواند باعث تغییر شکل یا آسیب به تجهیزات شود.
• رسوب گذاری در سطوح حرارتی: استفاده از آب نامناسب باعث تشکیل رسوب در داخل دیگ می شود. رسوبات انتقال حرارت را مختل کرده، مصرف سوخت را افزایش می دهند و در بلندمدت موجب کاهش راندمان و آسیب به تجهیزات خواهند شد.
• خوردگی تجهیزات: وجود اکسیژن، گازهای خورنده یا شرایط نامناسب شیمیایی آب می تواند باعث خوردگی بدنه، لوله ها و قطعات داخلی دیگ شود. خوردگی یکی از عوامل اصلی کاهش عمر مفید تجهیزات است.
• نقص در تجهیزات ایمنی و کنترلی: خرابی تجهیزاتی مانند شیر اطمینان، لول کنترل، گیج فشار و پرشر سوئیچ می تواند باعث ایجاد شرایط ناایمن و افزایش احتمال وقوع حوادث شود. به همین دلیل بازرسی و تست دوره ای این تجهیزات ضروری است.
• نشتی بخار و آب داغ: نشتی در لوله ها، اتصالات یا تجهیزات جانبی علاوه بر هدررفت انرژی، خطر سوختگی کارکنان و آسیب به تجهیزات اطراف را نیز به همراه دارد.
• عملکرد نامناسب مشعل: تنظیم نبودن مشعل یا اختلال در فرآیند احتراق می تواند باعث افزایش مصرف سوخت، کاهش راندمان و در برخی موارد ایجاد خطر آتش سوزی شود.
• خطاهای انسانی: بسیاری از حوادث دیگ بخار به دلیل بی توجهی اپراتور، عدم رعایت دستورالعمل های بهره برداری یا انجام ندادن بازرسی های دوره ای رخ می دهند. آموزش مناسب کارکنان نقش مهمی در کاهش این خطرات دارد.

الزامات قبل از راه اندازی دیگ بخار

پیش از راه اندازی دیگ بخار، لازم است تمامی بخش های سیستم به دقت بررسی شوند تا از عملکرد صحیح تجهیزات و ایمنی فرآیند اطمینان حاصل شود. انجام این بررسی ها از بروز خرابی های ناگهانی، کاهش راندمان و حوادث احتمالی جلوگیری می کند.

• بررسی وضعیت ظاهری تجهیزات: در ابتدا باید بدنه دیگ، لوله ها، اتصالات، شیرآلات و تجهیزات جانبی از نظر وجود نشتی، خوردگی، ترک خوردگی یا آسیب های فیزیکی بررسی شوند. هرگونه نقص ظاهری باید پیش از راه اندازی برطرف شود.
• کنترل سطح آب: سطح آب داخل دیگ باید در محدوده استاندارد قرار داشته باشد. همچنین عملکرد صحیح آب نما، لول کنترل و سیستم تغذیه آب باید بررسی شود تا از کمبود یا افزایش بیش از حد سطح آب جلوگیری گردد.
• بررسی عملکرد مشعل: مشعل باید از نظر وضعیت سوخت رسانی، جرقه زن، سنسور شعله و تجهیزات کنترلی مورد بررسی قرار گیرد. عملکرد صحیح مشعل نقش مهمی در احتراق ایمن و کاهش مصرف سوخت دارد.
• کنترل شیرهای اطمینان: شیرهای اطمینان باید از نظر سلامت، عدم گرفتگی و عملکرد صحیح کنترل شوند. این تجهیزات در مواقع افزایش فشار از بروز حوادث جدی جلوگیری می کنند.
• بررسی تجهیزات کنترلی و ابزار دقیق: گیج فشار، پرشر سوئیچ، ترموستات ها، سنسورها و سایر تجهیزات کنترلی باید به درستی کار کنند. وجود خطا در این تجهیزات می تواند باعث ایجاد شرایط ناایمن شود.
• کنترل سیستم سوخت رسانی: مسیرهای انتقال سوخت، شیرها، اتصالات و تجهیزات مرتبط باید از نظر نشتی و عملکرد صحیح بررسی شوند. هرگونه نشتی سوخت می تواند خطر آتش سوزی و انفجار را افزایش دهد.
• بررسی سیستم برق و تابلو کنترل: تابلو برق، کابل ها، فیوزها و تجهیزات حفاظتی باید از نظر سلامت و عملکرد مناسب کنترل شوند. همچنین عملکرد آلارم ها و سیستم های هشداردهنده باید پیش از راه اندازی آزمایش شود.
• اطمینان از آماده بودن سیستم تصفیه آب: کیفیت آب تغذیه تأثیر مستقیمی بر عملکرد دیگ بخار دارد. بنابراین لازم است تجهیزات تصفیه آب و سختی گیر بررسی شده و از مناسب بودن کیفیت آب اطمینان حاصل شود.
• ثبت و تأیید چک لیست راه اندازی: پیش از روشن کردن دیگ بخار، بهتر است تمامی موارد کنترلی در قالب یک چک لیست ثبت و تأیید شوند. این کار احتمال بروز خطاهای انسانی را کاهش داده و ایمنی فرآیند راه اندازی را افزایش می دهد.

الزامات حین بهره برداری از دیگ بخار

پس از راه اندازی دیگ بخار، نظارت مداوم بر عملکرد تجهیزات و شرایط کاری اهمیت زیادی دارد. کنترل مستمر پارامترهای عملیاتی و توجه به علائم هشداردهنده می تواند از بروز حوادث، کاهش راندمان و خرابی های پرهزینه جلوگیری کند.

• پایش مداوم فشار بخار: فشار کاری دیگ باید به طور مرتب کنترل شود و در محدوده مجاز باقی بماند. هرگونه افزایش یا کاهش غیرعادی فشار می تواند نشانه وجود مشکل در سیستم کنترلی، مشعل یا مصرف بخار باشد.
• کنترل سطح آب: سطح آب باید همواره در محدوده استاندارد قرار داشته باشد. کاهش بیش از حد سطح آب می تواند به سطوح حرارتی آسیب وارد کند، در حالی که افزایش بیش از حد آن کیفیت بخار تولیدی را کاهش می دهد.
• نظارت بر عملکرد مشعل: عملکرد مشعل باید از نظر کیفیت احتراق، پایداری شعله و مصرف سوخت بررسی شود. شعله غیرطبیعی یا خاموش شدن ناگهانی مشعل می تواند نشان دهنده وجود نقص در سیستم احتراق باشد.
• بررسی دما و شرایط عملیاتی: دماهای ثبت شده در بخش های مختلف سیستم باید به طور منظم کنترل شوند. تغییرات غیرعادی دما ممکن است نشانه رسوب گذاری، مشکلات انتقال حرارت یا نقص تجهیزات باشد.
• کنترل کیفیت آب تغذیه: کیفیت آب ورودی باید به صورت دوره ای بررسی شود تا از تشکیل رسوب، خوردگی و سایر مشکلات ناشی از آب نامناسب جلوگیری گردد. عملکرد صحیح تجهیزات تصفیه آب نیز باید تحت نظارت باشد.
• انجام بلودان به موقع: بلودان منظم به حذف رسوبات، مواد معلق و املاح تجمع یافته در دیگ کمک می کند. انجام صحیح این عملیات موجب حفظ راندمان و افزایش عمر تجهیزات می شود.
• ثبت اطلاعات بهره برداری: ثبت پارامترهایی مانند فشار، دما، سطح آب، مصرف سوخت و ساعات کارکرد دیگ امکان تحلیل عملکرد سیستم و شناسایی مشکلات احتمالی را فراهم می کند.
• توجه به صداها و لرزش های غیرعادی: هرگونه صدای غیرمعمول، لرزش بیش از حد یا نشتی آب و بخار باید فوراً بررسی شود. این علائم معمولاً نشانه بروز نقص فنی یا نیاز به تعمیرات هستند.
• رعایت دستورالعمل های ایمنی: در طول بهره برداری، اپراتورها باید از تجهیزات حفاظت فردی استفاده کرده و از انجام هرگونه تعمیر یا تغییر در تجهیزات بدون رعایت اصول ایمنی خودداری کنند. رعایت این موارد نقش مهمی در حفظ ایمنی کارکنان و تجهیزات دارد.

تجهیزات ایمنی ضروری در دیگ بخار

دیگ بخار به دلیل کارکرد در فشار و دمای بالا، به مجموعه ای از تجهیزات ایمنی و کنترلی مجهز می شود تا از بروز شرایط خطرناک جلوگیری شود. این تجهیزات وظیفه پایش وضعیت سیستم، هشدار به اپراتور و محافظت از دیگ در برابر افزایش فشار، کاهش سطح آب و سایر مشکلات احتمالی را بر عهده دارند.

• شیر اطمینان: شیر اطمینان مهم ترین تجهیز ایمنی در دیگ بخار است. این شیر در صورتی که فشار داخل دیگ از حد مجاز فراتر رود، به صورت خودکار باز شده و بخار اضافی را تخلیه می کند. عملکرد صحیح شیر اطمینان نقش حیاتی در جلوگیری از افزایش خطرناک فشار و آسیب به تجهیزات دارد.
• گیج فشار: گیج فشار برای نمایش لحظه ای فشار داخل دیگ بخار استفاده می شود. این ابزار به اپراتور کمک می کند تا وضعیت فشار سیستم را به طور مداوم کنترل کرده و در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی، اقدامات لازم را انجام دهد.
• لول کنترل: لول کنترل وظیفه نظارت بر سطح آب داخل دیگ را بر عهده دارد. این تجهیز در صورت کاهش یا افزایش غیرمجاز سطح آب، هشدار داده یا فرمان های کنترلی لازم را صادر می کند تا از آسیب به دیگ جلوگیری شود.
• پرشر سوئیچ: پرشر سوئیچ یکی از تجهیزات کنترلی مهم است که فشار سیستم را پایش می کند. این تجهیز در صورت رسیدن فشار به محدوده تعیین شده، مشعل را روشن یا خاموش کرده و از افزایش بیش از حد فشار جلوگیری می کند.
• آب نما: آب نما امکان مشاهده مستقیم سطح آب داخل دیگ را فراهم می کند. این تجهیز به اپراتور کمک می کند تا وضعیت آب را به صورت بصری بررسی کرده و از عملکرد صحیح سیستم کنترل سطح آب اطمینان حاصل کند.
• سیستم قطع اضطراری: سیستم قطع اضطراری برای متوقف کردن سریع عملکرد دیگ در شرایط بحرانی طراحی شده است. این سیستم در مواقعی مانند افزایش بیش از حد فشار، کاهش شدید سطح آب یا بروز نقص های خطرناک، از ادامه کار تجهیزات جلوگیری می کند.
• آلارم ها و سیستم های هشداردهنده: آلارم های صوتی و تصویری در صورت بروز شرایط غیرعادی مانند افت سطح آب، افزایش فشار یا خرابی تجهیزات فعال می شوند و اپراتور را از وجود مشکل مطلع می کنند.
• تجهیزات کنترل شعله: سنسورهای کنترل شعله وظیفه تشخیص وجود یا عدم وجود شعله در مشعل را بر عهده دارند. در صورت خاموش شدن ناگهانی شعله، این تجهیزات جریان سوخت را قطع می کنند تا از تجمع سوخت و خطر انفجار جلوگیری شود.
• ترموستات و سنسورهای دما: این تجهیزات دمای بخش های مختلف سیستم را کنترل می کنند و در صورت افزایش دما از محدوده مجاز، هشدارهای لازم را صادر کرده یا اقدامات حفاظتی را فعال می کنند.

برنامه نگهداری و بازرسی دوره ای دیگ بخار

نگهداری و بازرسی دوره ای یکی از مهم ترین اقدامات برای حفظ ایمنی، افزایش راندمان و جلوگیری از خرابی های ناگهانی در دیگ بخار است. اجرای یک برنامه منظم نگهداری، امکان شناسایی مشکلات احتمالی را پیش از تبدیل شدن به خرابی های جدی فراهم می کند و موجب افزایش طول عمر تجهیزات می شود.

• بازرسی روزانه: بازرسی های روزانه باید توسط اپراتور انجام شود و شامل کنترل پارامترهای اصلی عملکرد دیگ باشد. در این مرحله مواردی مانند فشار بخار، سطح آب، عملکرد مشعل، وضعیت آب نما و وجود هرگونه نشتی آب یا بخار بررسی می شود. همچنین اپراتور باید به صداها و لرزش های غیرعادی توجه داشته باشد.
• بازرسی هفتگی: در بازرسی هفتگی، تجهیزات ایمنی و کنترلی با دقت بیشتری مورد بررسی قرار می گیرند. عملکرد شیر اطمینان، لول کنترل، پرشر سوئیچ و سیستم های هشداردهنده باید کنترل شود. همچنین انجام بلودان و بررسی کیفیت احتراق مشعل نیز در این بازه زمانی اهمیت دارد.
• بازرسی ماهانه: بازرسی های ماهانه شامل ارزیابی دقیق تر تجهیزات و اجزای جانبی سیستم است. در این مرحله وضعیت خطوط انتقال بخار، اتصالات، شیرآلات، تجهیزات تصفیه آب و سیستم سوخت رسانی بررسی می شود. همچنین عملکرد تجهیزات اندازه گیری و ابزار دقیق باید کنترل و در صورت نیاز کالیبره شوند.
• بازرسی سالیانه: بازرسی سالیانه معمولاً به صورت کامل و تخصصی انجام می شود. در این فرآیند، داخل دیگ از نظر رسوب گذاری، خوردگی و آسیب های احتمالی بررسی شده و در صورت نیاز عملیات تمیزکاری انجام می شود. همچنین وضعیت بدنه، لوله ها و تجهیزات ایمنی به طور کامل ارزیابی می شود.
• تست تجهیزات ایمنی: تمامی تجهیزات ایمنی از جمله شیر اطمینان، گیج فشار، لول کنترل و سیستم قطع اضطراری باید به صورت دوره ای تست شوند. اطمینان از عملکرد صحیح این تجهیزات نقش مهمی در پیشگیری از حوادث و افزایش ایمنی سیستم دارد.
• کنترل کیفیت آب: بررسی منظم کیفیت آب تغذیه و عملکرد تجهیزات تصفیه آب بخش مهمی از برنامه نگهداری دیگ بخار است. کنترل سختی، pH و سایر پارامترهای شیمیایی آب از تشکیل رسوب و خوردگی جلوگیری می کند.
• ثبت سوابق تعمیرات و بازرسی ها: تمامی فعالیت های نگهداری، تعمیرات و نتایج بازرسی ها باید ثبت و مستندسازی شوند. این اطلاعات به شناسایی روند عملکرد تجهیزات، برنامه ریزی تعمیرات پیشگیرانه و کاهش هزینه های نگهداری کمک می کند.

نکات ایمنی برای اپراتورهای دیگ بخار

اپراتور دیگ بخار نقش اصلی در حفظ ایمنی و عملکرد صحیح سیستم دارد. از آنجا که دیگ بخار تحت فشار و دمای بالا کار می کند، کوچک ترین خطا می تواند منجر به حوادث جدی شود. رعایت نکات ایمنی زیر برای اپراتورها ضروری است.

• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی: اپراتور باید همیشه از تجهیزات ایمنی مانند دستکش مقاوم در برابر حرارت، کفش ایمنی، عینک محافظ و لباس کار استاندارد استفاده کند. این تجهیزات از آسیب های ناشی از بخار داغ، نشتی ها و تماس با سطوح گرم جلوگیری می کنند.
• رعایت دستورالعمل های بهره برداری: هر دیگ بخار دارای دستورالعمل مشخص بهره برداری است. اپراتور باید کاملاً با این دستورالعمل ها آشنا باشد و از هرگونه اقدام خارج از روال استاندارد خودداری کند.
• پرهیز از دستکاری تجهیزات ایمنی: تجهیزاتی مانند شیر اطمینان، لول کنترل و پرشر سوئیچ نباید به هیچ عنوان غیرفعال یا دستکاری شوند. این تجهیزات نقش حیاتی در جلوگیری از بروز حوادث دارند.
• کنترل مداوم پارامترهای عملیاتی: اپراتور باید به صورت مستمر فشار، سطح آب، دما و وضعیت مشعل را بررسی کند. هرگونه تغییر غیرعادی باید سریعاً بررسی و رفع شود.
• توجه به نشتی ها و صداهای غیرعادی: نشتی بخار، آب داغ یا صدای غیرطبیعی از دیگ می تواند نشانه وجود مشکل جدی باشد. در چنین شرایطی باید فوراً سیستم بررسی و در صورت نیاز متوقف شود.
• انجام صحیح بلودان: بلودان باید طبق برنامه و با رعایت اصول ایمنی انجام شود تا از تجمع رسوبات و کاهش راندمان جلوگیری گردد. انجام نادرست آن می تواند خطرناک باشد.
• ممنوعیت تعمیرات در زمان کارکرد: هرگونه تعمیر، باز کردن قطعات یا دستکاری سیستم باید فقط پس از خاموش کردن کامل دیگ بخار انجام شود. کار روی سیستم در حال کار بسیار خطرناک است.
• آمادگی برای شرایط اضطراری: اپراتور باید بداند در شرایطی مانند افت سطح آب، افزایش فشار یا خاموش شدن مشعل چه اقداماتی انجام دهد. واکنش سریع و صحیح می تواند از بروز حادثه جلوگیری کند.
• ثبت و گزارش دهی وضعیت سیستم: هرگونه مشکل، هشدار یا تغییر غیرعادی باید ثبت و به مسئول فنی گزارش شود تا بررسی های لازم انجام گیرد.

رایج ترین اشتباهات در بهره برداری از دیگ بخار

بسیاری از حوادث و خرابی های دیگ بخار نه به دلیل نقص تجهیزات، بلکه به علت خطاهای انسانی و رعایت نکردن اصول بهره برداری رخ می دهند. شناخت اشتباهات و مشکلات رایج دیگ بخار کمک می کند از بروز مشکلات جدی و هزینه های سنگین جلوگیری شود.

• بی توجهی به سطح آب دیگ بخار: یکی از خطرناک ترین اشتباهات، کنترل نکردن مداوم سطح آب است. کاهش سطح آب می تواند باعث داغ شدن بیش از حد سطوح حرارتی و آسیب جدی به دیگ شود، در حالی که افزایش بیش از حد آن نیز کیفیت بخار را کاهش می دهد.
• غیرفعال کردن یا دستکاری تجهیزات ایمنی: خاموش کردن یا دستکاری تجهیزاتی مانند شیر اطمینان، لول کنترل و پرشر سوئیچ به شدت خطرناک است. این تجهیزات برای جلوگیری از شرایط بحرانی طراحی شده اند و حذف آن ها احتمال وقوع حادثه را چند برابر می کند.
• انجام ندادن بلودان منظم: عدم انجام بلودان باعث تجمع رسوبات و املاح در داخل دیگ می شود. این موضوع راندمان را کاهش داده و در بلندمدت موجب خوردگی و آسیب به تجهیزات داخلی خواهد شد.
• استفاده از آب نامناسب: آب بدون تصفیه یا دارای سختی بالا یکی از عوامل اصلی ایجاد رسوب و خوردگی در دیگ بخار است. این مشکل به مرور زمان باعث کاهش عمر مفید تجهیزات، افزایش هزینه های تعمیرات و نیاز به رسوب زدایی دیگ بخار می شود.
• نادیده گرفتن نشتی ها و هشدارها: بی توجهی به نشتی بخار، آب یا آلارم های سیستم کنترلی می تواند نشانه وجود مشکل جدی باشد. رسیدگی نکردن سریع به این علائم معمولاً منجر به خرابی های بزرگ تر می شود.
• تنظیم نادرست مشعل: تنظیم نبودن مشعل یا عملکرد نامناسب سیستم احتراق باعث افزایش مصرف سوخت، کاهش راندمان و در برخی موارد ایجاد خطر آتش سوزی می شود.
• عدم انجام بازرسی های دوره ای: بی توجهی به برنامه های نگهداری و بازرسی دوره ای باعث می شود مشکلات کوچک به خرابی های بزرگ تبدیل شوند. بازرسی منظم نقش مهمی در پیشگیری از حوادث دارد.
• آموزش ناکافی اپراتورها: اپراتورهایی که آموزش کافی ندیده اند ممکن است در شرایط اضطراری تصمیم های اشتباه بگیرند یا از دستورالعمل های ایمنی پیروی نکنند. این موضوع یکی از عوامل مهم بروز حوادث صنعتی است.

اقدامات ضروری هنگام بروز شرایط اضطراری

شرایط اضطراری در دیگ بخار معمولاً به صورت ناگهانی و در اثر اختلال در فشار، سطح آب، احتراق یا تجهیزات ایمنی رخ می دهد. واکنش سریع و صحیح در این شرایط، مهم ترین عامل در جلوگیری از حادثه های جدی و کاهش خسارت است.

• افت شدید سطح آب: در صورت کاهش غیرعادی سطح آب، اولین اقدام باید خاموش کردن فوری مشعل باشد. ادامه کار در این وضعیت می تواند باعث داغ شدن بیش از حد سطوح داخلی و آسیب جدی به دیگ شود. پس از توقف، باید از تزریق ناگهانی آب خودداری کرده و علت افت سطح بررسی شود.
• افزایش غیرعادی فشار: اگر فشار از محدوده مجاز بالاتر رفت، ابتدا باید عملکرد شیر اطمینان بررسی شود. در ادامه، بار حرارتی سیستم کاهش داده شده و در صورت نیاز، دیگ از مدار خارج می شود تا فشار به حالت ایمن بازگردد.
• خاموش شدن ناگهانی مشعل: در صورت خاموش شدن مشعل، باید جریان سوخت بلافاصله بررسی و قطع شود تا از تجمع سوخت و خطر انفجار جلوگیری گردد. سپس علت خاموشی مانند خرابی جرقه زن یا افت فشار سوخت بررسی می شود و راه اندازی مجدد تنها پس از رفع مشکل انجام می گیرد.
• نشتی بخار یا آب داغ: در صورت مشاهده نشتی، باید منطقه سریعاً ایمن سازی شود تا از تماس افراد با بخار یا آب داغ جلوگیری گردد. سپس فشار سیستم کاهش یافته و محل نشتی برای تعمیرات بررسی می شود.
• آتش سوزی در موتورخانه: در صورت وقوع آتش سوزی، ابتدا باید سیستم دیگ بخار خاموش شده و جریان سوخت قطع شود. سپس از تجهیزات اطفای حریق مناسب استفاده کرده و در صورت گسترده بودن حادثه، نیروهای امدادی مطلع شوند.
• خرابی تجهیزات کنترلی: در صورت از کار افتادن تجهیزات ایمنی مانند لول کنترل یا پرشر سوئیچ، دیگ باید فوراً از مدار خارج شود. ادامه بهره برداری در این شرایط بسیار خطرناک است و می تواند منجر به حادثه جدی شود.